ΕΝΟΤΗΤΑ 4. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗ: ΒΓΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ/ΣΤΟ ΔΡOΜΟ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΙΔΡΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Παρουσίαση

Στο βαθμό που οι διαδικασίες δεν είναι οι ίδιες, δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε καμία από τις τεχνικές που έχουμε στη διάθεσή μας, αρκεί να είναι προς όφελος των στόχων που τέθηκαν με συμμετοχικό τρόπο στην αρχή.

Οι ποσοτικές έρευνες ή μελέτες χρησιμοποιούν την έρευνα ως θεμελιώδες εργαλείο για τη συλλογή, ανάλυση και παρουσίαση δεδομένων, και το κάνουν χρησιμοποιώντας αριθμούς και ποσοστά, στατιστικές κ.λπ. Είναι χρήσιμες όταν μαθαίνουμε για τις «μετρήσιμες» πλευρές της πραγματικότητας και συλλέγουμε τις απαντήσεις των ανθρώπων σε ορισμένες ερωτήσεις για να τις επεξεργαστούμε αργότερα (να προσθέσουμε, να αφαιρέσουμε, να πολλαπλασιάσουμε). Δεν επιτρέπει όμως να εμβαθύνουμε στο γιατί ειπώθηκαν αυτά ή εκείνα τα πράγματα, στα κίνητρα και τις στρατηγικές, όπως οι ακόλουθες προσεγγίσεις.

Η ποιοτική προσέγγιση στοχεύει, από την πλευρά της, να δώσει έμφαση στο πρόσωπο ή την ομάδα με την οποία διεξάγεται η συζήτηση και να συλλέξει τις απόψεις και τις εικόνες τους σχετικά με την κοινωνική πραγματικότητα που επιδιώκεται να γίνει γνωστή. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στο να εμβαθύνει στα κίνητρα των ανθρώπων και των ομάδων, υπερβαίνοντας τις πιο συνηθισμένες και αρχικές απόψεις που εμφανίζονται στον καθένα από εμάς.

Η συμμετοχική προσέγγιση μπορεί να συνδυάζει διάφορες τεχνικές από τις παραπάνω, αλλά συνήθως δίνει προτεραιότητα στα οργανωσιακά εργαστήρια και στη συλλογική οικοδόμηση της γνώσης και της δράσης. Για παράδειγμα, μπορείτε να ξεκινήσετε με κάποιες τεχνικές, όπως αυτές που ήδη αναφέρθηκαν, για να δημιουργήσετε ένα σημείο εκκίνησης και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσετε συνεντεύξεις ή “ποιοτικές” ομάδες για να εμβαθύνετε, ή ακόμη και αν απαιτείται, μπορείτε να κάνετε κάποια ποσοτική διαβούλευση. Η βασική διαφοροποίηση μεταξύ των προηγούμενων ερευνητικών προσεγγίσεων εγκείται στο γιατί η πληροφορία αυτή συλλέγεται. Η συμμετοχική διαδικασία περιλαμβάνει την επιστροφή και ανταπόδοση της πληροφορίας στο ίδιο τον πληθυσμό ώστε, υποστηριζόμενη δεόντως από τις κατάλληλες τεχνικές, ο πληθυσμός να είναι αυτός που εμβανθύνει, θέτει προτεραιότητες και σχεδιάζει τις δικές του στρατηγικές για βελτίωση. 

Παρόλο που υπάρχει πληθώρα τεχνικών, προτείνουμε εδώ μερικές των οποίων ο χειρισμός είναι σχετικά απλός και οι οποίες είναι κατάλληλες να εφαρμοστούν στην πράξη από οποιονδήποτε συμμετέχει στη διαδικασία με ελάχιστες πληροφορίες και προηγούμενη κατάρτιση, χωρίς να είναι απαραίτητο να είναι επαγγελματίας των Κοινωνικών Επιστημών (γεγονός που, από την άλλη πλευρά, επιτρέπει να σπάσουν τα εμπόδια που συνήθως υπάρχουν μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών επαγγελμάτων και ανθρώπων από την περιοχή, συνδεδεμένων ή μη).